Lễ hội chọi trâu Hàm Yên

Lễ hội chọi trâu Hàm Yên

choi-trauLễ hội chọi trâu là một “đặc sản” văn hóa không bao giờ mất đi, gắn liền với nền văn minh lúa nước Việt Nam…
Hiện nay hoạt động chọi trâu vẫn luôn được duy trì và phát triển rộng khắp ở các vùng đồng bằng và một số địa phương vùng trung du miền núi. Có nhiều lễ hội lớn, nhỏ được tổ chức trên cả nước, lễ hội chọi trâu ở Lập Thạch (Vĩnh Phúc), hội chọi trâu Hàm Yên (Tuyên Quang), Phù Ninh (Phú Thọ) lễ hội chọi trâu ở Đồ Sơn Hải Phòng…
Tại Hàm Yên Tuyên Quang, lễ hội chọi trâu được tổ chức vào các ngày  10 và 11 tháng Giêng âm lịch. Đây là một trong những lễ hội đặc sắc dịp đầu xuân luôn thu hút hàng vạn người về tham dự. Tương truyền lễ hội chọi trâu Hàm Yên đã có từ rất lâu đời song trải qua những biến cố, thăng trầm nên đã có một thời gian dài gián đoạn, vài năm trở lại đây mới được khôi phục lại. Để chuẩn bị người nuôi trâu đã phải lựa chọn rất công phu trong việc tìm và nuôi dưỡng trâu, chăm sóc kỹ lưỡng trong khoảng một năm. các sới chọi đều cử người có nhiều kinh nghiệm đi khắp nơi để mua trâu, có khi họ phải lặn lội hàng tháng trời vào các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Nam Định, Thái Bình, Bắc Cạn… mới tìm được con trâu vừa ý. Trâu phải là những con trâu đực khỏe mạnh, da đồng, lông móc, một khoang bốn khoáy, hàm đen, tóc tráp (lông trên đầu cứng, dày để tránh nắng), có ức rộng, cổ tròn dài và hơi thu nhỏ về phía đầu, lưng càng dày, càng phẳng có khả năng chống chịu được đòn của đối phương…. là trâu gan. Háng trâu phải rộng nhưng thu nhỏ về phía hậu càng nhọn càng quý. Sừng trâu phải đen như mun, đầu sừng vênh lên như hai cánh cung, giữa hai sừng có túm tóc hình chóp trên đỉnh đầu là khoáy tròn. Mắt trâu phải đen, tròng đỏ.

Trường đấu thường là những bãi đất rộng, có nhiều người đứng xung quanh gõ trống và hò hét. Người huấn luyện, phủ cờ đỏ lên đầu trâu, mình trâu để cho trâu quen dần với không khí. Bắt đầu từ hai phía của sới chọi, “ông trâu” được dẫn ra có người che lọng và múa cờ hai bên. Khi hai “ông trâu” cách nhau 20m, người dắt nhanh chóng rút “sẹo” cho trâu rồi khẩn trương thoát ra ngoài sới chọi. Hai trâu lao vào nhau với tốc độ khủng khiếp, hai đôi sừng đập vào nhau kêu chan chát… Cứ thế, hai trâu chọi nhau quyết liệt giữa tiếng hò reo vang dậy của hàng ngàn khán giả.
Hội chọi kết thúc khi một ông trâu không còn đối thủ. “Ông trâu” vô đối của hội trở thành niềm hãnh diện và tự hào của người dân phường đó. Kết thúc lễ hội chọi trâu, con thắng làm một cuộc rước giải về Đền Bắc Mục làm lễ tế thần. Các trâu tham gia chọi, dù thắng, dù thua, đều phải giết thịt. Lấy một bát tiết cùng một ít lông của trâu (mao huyết) để cúng thần, sau đó đổ xuống ao để tiễn thần. Mọi người cùng ăn chúc phúc. Truyền rằng, sau khi ăn thịt con trâu thắng cuộc, mọi người sẽ gặp được may mắn, đặc biệt là những người dân đi biển. Vì thế, du khách muốn ăn lộc “ông trâu” vô địch bao giờ cũng có giá rất cao từ 5 đến 7 triệu đồng cho 1 ki lô gam, gấp 2 đến 3 lần “lộc” của các ông trâu khác.
Ngoài ý nghĩa tâm linh, chọi trâu qua năm tháng càng được các địa phương có truyền thống phát triển với những lễ hội ngày càng lớn. Lễ hội chọi trâu góp phần thu hút khách du lịch trong nước và nước ngoài, qua đó giới thiệu thêm về di tích văn hóa, ẩm thực… tới du khách. Điều này góp phần khá quan trọng vào việc phát triển kinh tế chung của địa phương.